سرگیجه
سرگیجه احساسی است که بسیاری از ما دستکم یکبار در طول زندگی تجربه کردهایم؛ حسی ناگهانی از چرخش، بیثباتی یا سبکسری که میتواند حتی سادهترین کارها مانند راهرفتن یا بلندشدن از جا را دشوار کند.
این وضعیت در ظاهر ممکن است بیاهمیت به نظر برسد، اما در پشت آن میتواند مجموعهای از عوامل ساده تا پیچیده پنهان شده باشد؛ از مشکلات گوش داخلی گرفته تا استرس، کمآبی یا حتی اختلالات عصبی. شناخت صحیح سرگیجه و درک علت بروز آن، نخستین قدم برای مدیریت این مشکل و بازگشت به حس تعادل و آرامش روزمره است.
تست سرگیجه
برای تعیین اینکه آیا سرگیجه دارید یا خیر و علت ایجاد علائم شما چیست، از چندین آزمایش و تست استفاده می شود. ممکن است از شما بخواهند آزمایش های مختلفی را برای کمک به تشخیص علت علائم خود انجام دهید. شما ممکن است یک یا چند آزمایش یا روش را انجام دهید تا به پزشک کمک کنید تا در مورد بیماری زمینه ای شما بیشتر اطلاعات کسب کند.
برخی از ارزیابی ها می توانند سریع و بدون درد باشند، در حالی که برخی دیگر وقت گیر و ناراحت کننده هستند. پزشک می تواند به شما بگوید چه آزمایشاتی برای شرایط شما مناسب است.
آزمایش های رایج برای تشخیص سرگیجه
پس از پرسیدن علائم، تاریخچه گیری و معاینه عمومی، پزشک ممکن است یک یا چند آزمایش زیر را به شما پیشنهاد دهد:
مانور Dix-Hallpike
اگر پزشک شما مشکوک به سرگیجه موضعی پروگزیمال (BPPV) که شایع ترین علت آن است باشد، معمولاً از مانور Dix-Hallpike استفاده می شود. این روش همچنین می تواند به پزشك شما كمك كند تا متوجه شود كه مشکل شما به دلیل مشكل در گوش داخلی است یا دچار ضایعه در مغز شده اید.
متخصص سر شما را 45 درجه به یک طرف میچرخاند. سپس، به سرعت به پشت دراز خواهید کشید، سر شما را از کنار تخت رو به پایین قرار می دهد و چرخش 45 درجه سر را برای حداقل 30 ثانیه حفظ خواهد کرد. پزشک چشم های شما را معاینه می کند و از شما می پرسد آیا سرگیجه دارید. سپس این روش در طرف دیگر تکرار می شود.
تست Head Impulse
این تست میزان کارایی چشم و گوش داخلی شما را ارزیابی می کند. این تست اغلب در صورت مشکوک بودن به بیماری ای به نام نوریت دهلیزی استفاده می شود. پزشک به سرعت سر شما را چرخانده تا برخی حرکات سریع چشم و عملکردهای رفلکسی را دنبال کند که می تواند نمایانگر مشکل در کانال های نیم دایره گوش داخلی باشد.
تست سرگیجه Romberg
برای آزمون رومبرگ، از شما خواسته می شود که پاهای خود را کنار هم قرار دهید. سپس، چشمان خود را می بندید. دکتر شما میزان نوسان یا افتادن شما را ارزیابی می کند.
تست سرگیجه Fukuda
آزمون Fukuda(فوکودا) شما را ملزم به راه رفتن با چشمان بسته می کند. پزشک نحوه دور شدن بدن شما از خط وسط را بررسی می کند تا تشخیص دهد کدام طرف بدن تحت تأثیر قرار دارد.
Electronystagmography (ENG) یا Videonystagmography (VNG) تست
ENG و VNG برای تشخیص حرکات غیر طبیعی چشم و تعیین اینکه آیا علائم سرگیجه به دلیل مشکل گوش داخلی ایجاد می شود یا خیر، استفاده می شود.
در ENG از الکترودها و در VNG از دوربین های کوچک برای اندازه گیری حرکات چشم در حالی که سر شما در موقعیت های مختلف قرار گرفته است، استفاده می شود. یا از شما خواسته می شود اهداف بصری خاصی را ردیابی کنید. همچنین ممکن است از هوا یا آب برای کنترل دمای کانال گوش شما استفاده شود. این آزمایشات معمولاً در یک اتاق تاریک انجام می شود و ممکن است حرکات تند چشم را ایجاد کند.
تست های Rotation
از آزمون های Rotation برای دیدن چگونگی عملکرد چشم و گوش داخلی استفاده می شود. متخصص در هنگام حرکت سر به آرامی از یک طرف به طرف دیگر مشغول به تجزیه و تحلیل حرکات چشم می باشد. تست Rotation انواع مختلفی دارد. ممکن است از شما خواسته شود روی صندلی ای که از این سو به آن سو حرکت می کند بنشینید یا به یک هدف ثابت نگاه کنید و سر خود را به عقب و جلو یا بالا و پایین حرکت دهید.
سایر آزمایشات مورد استفاده برای تشخیص ممکن است شامل موارد زیر باشد:
تست Posturography Posturography
تعادل و وضعیت بدن شما را تجزیه و تحلیل می کند. با پاهای برهنه روی سکو خواهید ایستاد و سعی می کنید در شرایط مختلف تعادل خود را حفظ کنید.
تست پتانسیل میوژنیک برانگیخته دهلیزی (VEMP)
این روش ارزیابی می کند که آیا عصب ها و سایر قسمت های بدن شما که با گوش داخلی یا تعادل در ارتباط هستند به درستی کار می کنند یا خیر. صداها از طریق گوشی پخش می شوند و الکترودهای خاص نتایج را برمی دارند و ثبت می کنند.
تست های شنوایی
این آزمایشات که به آنها آزمایش شنوایی سنجی نیز می گویند، عملکرد شنوایی شما را اندازه گیری می کنند و می توانند مشکلات گوش داخلی را تشخیص دهند. آنها همچنین می توانند به پزشک شما کمک کنند تا متوجه شود که آیا عصبی که گوش داخلی را به مغز متصل می کند مشکلی دارد یا خیر. انواع مختلفی از تست های شنوایی در دسترس است. مثلا آزمایشی به نام الکتروکوکلئوگرافی، به پزشک کمک می کند تا تجمع مایعات که باعث ایجاد فشار بیش از حد در گوش داخلی شما می شود را تشخیص دهد.
تصویربرداری رزونانس مغناطیسی (MRI)
برای کمک به پزشک می توان از اسکن MRI استفاده کرد. از میدان مغناطیسی و امواج رادیویی برای ایجاد تصاویری از قسمت داخلی بدن شما استفاده می شود. این تست اغلب در افرادی که دچار کم شنوایی یا علائم عصبی هستند برای مشخص کردن علت استفاده می شود. MRI ممکن است تجمع مایعات، التهاب در گوش داخلی یا رشد بر روی عصب را نشان دهد.
توموگرافی رایانه ای (CT)
غالباً پزشکان برای دیدن ناهنجاری هایی مانند شکستگی یا نازک شدن استخوان در اطراف گوش داخلی، از سی تی اسکن استفاده می کنند.
آزمایش های بینایی
گاهی اوقات آزمایش های بینایی برای کمک به پزشکان در یافتن علتی برای این مشکل توصیه می شود.
آزمایش خون
پزشک ممکن است شمار سلول های خونی، عملکرد تیروئید، سطح قند خون، الکترولیت ها و موارد دیگر را بررسی کند.
چه نوع متخصصی تست ها را انجام می دهد؟
پزشک متخصص گوش و حلق و بینی یا متخصص مغز و اعصاب می توانند برخی از ارزیابی ها را برای تشخیص مشکل شما انجام دهند. اما ممکن است برای انجام آزمایشات تخصصی به یک متخصص شنوایی سنجی ارجاع داده شوید.
جمع بندی
سرگیجه اگرچه یک احساس گذرا به نظر میرسد، اما توجه به آن میتواند نقش مهمی در حفظ سلامت و پیشگیری از مشکلات جدیتر داشته باشد. با بررسی دقیق علائم، شناسایی عوامل محرک و دریافت کمک تخصصی در صورت نیاز، میتوان این وضعیت را بهخوبی کنترل و درمان کرد. آگاهی، پیگیری بهموقع و انتخاب سبک زندگی سالم، سه رکن اصلی برای کاهش دفعات بروز سرگیجه و بهبود کیفیت زندگی هستند. بنابراین اگر سرگیجهها تکرار میشوند یا زندگیتان را تحتتأثیر قرار دادهاند، بهتر است موضوع را جدی گرفته و برای بررسی دقیقتر اقدام کنید.
سوالات متداول درباره علت های شروع سرگیجه
سرگیجه دقیقاً چه حسی ایجاد میکند؟
سرگیجه معمولاً با احساس چرخش محیط، سبکسری، عدم تعادل یا گیجی همراه است. برخی افراد ممکن است حالت تهوع، تاری دید یا دشواری در تمرکز را هم تجربه کنند. شدت و مدت این حالت بسته به علت آن متفاوت است.
چه زمانی باید برای سرگیجه به پزشک مراجعه کرد؟
اگر سرگیجه شدید باشد، بارها تکرار شود، همراه علائمی مانند کمشدن شنوایی، وزوز گوش، بیحسی، اختلال تکلم یا سردرد ناگهانی باشد، باید سریعاً توسط متخصص ارزیابی شود. وجود این علائم میتواند نشاندهنده یک مشکل جدیتر باشد.
چرا تستهای مختلفی برای تشخیص سرگیجه انجام میشود؟
سرگیجه میتواند دلایل بسیار متفاوتی داشته باشد؛ از اختلالات گوش داخلی تا مشکلات عصبی. به همین دلیل پزشکان از چند نوع تست استفاده میکنند تا بفهمند منشأ مشکل دقیقاً کجاست و بهترین درمان را تعیین کنند.
مانور Dix-Hallpike چه کمکی به تشخیص میکند؟
این مانور برای تشخیص BPPV—شایعترین علت سرگیجه وضعیتی—به کار میرود. پزشک با قرار دادن سر در زاویههای مشخص، واکنش چشم و میزان سرگیجه را بررسی میکند. نتیجه این تست نشان میدهد که مشکل از کریستالهای گوش داخلی است یا از سیستم عصبی.
تست Head Impulse برای چه بیمارانی استفاده میشود؟
این تست اغلب برای بررسی احتمال نوریت دهلیزی انجام میشود. پزشک با حرکت سریع سر، عملکرد رفلکسهای چشمی و ارتباط گوش داخلی با مغز را بررسی میکند. هرگونه اختلال در این حرکات میتواند نشانه درگیری کانالهای نیمدایره باشد.
آزمونهای Romberg و Fukuda چه اطلاعاتی میدهند؟
رومبرگ توانایی حفظ تعادل در حالت ایستاده را میسنجد و کمک میکند مشخص شود مشکل از سیستم تعادلی است یا بینایی.
در آزمون فوکودا، فرد با چشم بسته راه میرود تا مشخص شود آیا بدن به یک سمت منحرف میشود یا خیر. این موضوع جهت احتمالی آسیب را مشخص میکند.
ENG و VNG چه نقشی در بررسی سرگیجه دارند؟
این تستها حرکت چشم را با الکترود یا دوربین ثبت میکنند تا مشخص شود آیا گوش داخلی عملکرد طبیعی دارد یا نه. تحریک حرارتی کانال گوش یا تغییر وضعیت سر میتواند حرکات سریع چشم ایجاد کند که پزشک از آن برای تشخیص نوع اختلال استفاده میکند.
چه زمانی MRI یا CT برای بررسی سرگیجه لازم میشود؟
در صورتی که پزشک به مشکلات عصبی، التهاب گوش داخلی، رشد توده روی عصب شنوایی یا شکستگی استخوان مشکوک باشد، MRI یا سیتیاسکن توصیه میشود. این تصویربرداریها به تشخیص دقیقتر کمک میکنند، بهویژه در صورت وجود کمشنوایی یا علائم غیرمعمول.
آیا مشکلات شنوایی هم میتوانند باعث سرگیجه شوند؟
بله. اختلالاتی مانند تجمع مایعات در گوش داخلی، بیماری منییر، افت شنوایی ناگهانی یا آسیب عصب شنوایی میتوانند سرگیجه ایجاد کنند. تستهای شنواییسنجی مانند ادیومتری یا الکتروکوکلئوگرافی برای تشخیص این موارد به کار میروند.
کدام متخصص برای بررسی سرگیجه مناسب است؟
تشخیص اولیه معمولاً توسط متخصص گوش و حلق و بینی (ENT) یا متخصص مغز و اعصاب انجام میشود. اما برای انجام آزمایشهای تخصصی مانند VNG، تستهای شنوایی و ارزیابیهای تعادلی، ممکن است به کلینیکهای شنواییسنجی و متخصص شنواییشناسی ارجاع داده شوید.
کلینیک شنوایی سنجی و سمعک فراشنوا
انجام ارزیابی های شنوایی، سرگیجه و وزوز گوش با روش های جدید زیر نظر متخصصین مجرب فراشنوا انجام می شود. همچنین تجویز جدیدترین سمعک های روزدنیا با شرایط اقساط و بدون بهره برای بیماران عزیز در مرکز فراشنوا ارائه می شود.
برای ارتباط و کسب اطلاعات بیشتر با متخصصین سمعک فراشنوا تماس حاصل فرمایید: 02188949368 02188958823 09105241071 برای مشاهده نتایج تجویز انواع سمعک و درمان های وزوز گوش به پیج فراشنوا در اینستاگرام مراجعه فرمایید: Samak_Farashenava@ کانال علمی تلگرام مرکز فراشنوا: https://t.me/farashenava