نحوه کارکرد سیستم شنوایی
سیستم شنوایی یکی از شگفتانگیزترین سازوکارهای بدن انسان است؛ سیستمی که از لرزشهای ظریف هوا، معنای صدا میسازد و امکان ارتباط، یادگیری و تجربهی جهان را فراهم میکند. هر بار که صدایی به گوش ما میرسد، مجموعهای از واکنشهای دقیق و هماهنگ در گوش بیرونی، میانی، داخلی و در نهایت در مغز اتفاق میافتد.
این فرایند پیچیده بهقدری سریع انجام میشود که ما حتی متوجه مسیر طولانی و تخصصی آن نمیشویم. شناخت نحوه کارکرد سیستم شنوایی نه تنها به درک اهمیت حفظ سلامت گوش کمک میکند، بلکه ما را نسبت به نشانههای اولیه مشکلات شنوایی هوشیارتر میسازد.
نحوه کارکرد سیستم شنوایی چگونه است؟
سیستم شنوایی انسان از دو قسمت تشکیل شده است:
1. سیستم محیطی (گوش خارجی، گوش میانی، گوش داخلی و عصب شنوایی)
2. سیستم مرکزی (مسیرهای شنوایی در ساقه مغز و قشر شنوایی).
سیستم شنوایی محیطی گوش انسان
نحوه کارکرد سیستم شنوایی محیطی بدین گونه است که امکان انتقال صدا از دهانه گوش خارجی به اولین نورون های عصب شنوایی را فراهم می کند. هر قسمت از سیستم در انتقال صدا نقش دارد.
گوش خارجی از لاله گوش، که تنها قسمت قابل مشاهده گوش است، و از کانال شنوایی خارجی تشکیل شده است. نقش اصلی آن گرفتن امواج صوتی و ارسال آنها به پرده گوش است.
گوش میانی از پرده گوش، سه استخوان (چکشی، سندانی و رکابی) و شیپور استاش تشکیل شده است.گوش میانی از طریق پرده گوش به گوش خارجی متصل می شود و از طریق دریچه های گرد و بیضی به گوش داخلی متصل می شود.
هنگامی که یک موج صوتی از طریق کانال شنوایی خارجی ارسال می شود، پرده گوش را می لرزاند. سپس پرده گوش ارتعاشات را از طریق استخوان های گوش میانی به قسمت بعدی می فرستد. در واقع استخوانچه چکشی ارتعاش ایجاد شده را به سندانی منتقل کرده و این استخوانچه هم باعث به حرکت درآمدن استخوانچه رکابی می شود. رکابی ارتعاشات را از طریق دریچه بیضی به گوش داخلی می فرستد.
گوش میانی علاوه بر انتقال ارتعاشات صوتی، به محافظت از گوش داخلی نیز کمک می کند. اگر گوش بیش از حد در معرض سر و صدا قرار بگیرد، عضله متصل به رکابی (عضله استاپدیوس) منقبض می شود تا لرزش های رکابی را کاهش داده و از گوش داخلی محافظت کند. به این عمل رفلکس صوتی یا رفلکس استاپدیوس می گویند. گوش میانی همچنین حاوی شیپور استاش است که فشار دو طرف پرده گوش را متعادل می کند.
گوش داخلی از دهلیز و حلزون گوش تشکیل شده است. دهلیز مسئول تعادل است، در حالی که حلزون وظیفه شنیدن را برعهده دارد. حلزون گوش یک ساختار مارپیچی است که اندام کورتی را در خود جای داده است. این اندام حاوی مژک است که در مایعی بنام پریلینف قرار می گیرد. وقتی استخوانچه های گوش میانی ارتعاشاتی را به این مایع منتقل می کنند، باعث حرکت مژک ها می شوند. این حرت در مژک ها یک تحریک عصبی را که از طریق عصب شنوایی به مغز ارسال می شود فعال می کند.
سیستم شنوایی مرکزی گوش انسان
سیستم شنوایی مرکزی اجازه می دهد صدا از اولین نورون های عصب شنوایی به مغز منتقل شود. این سیستمی است که مسئول تفسیر اطلاعات شنیداری است.
سیستم محیطی از طریق رشته های عصبی آوران، که از اندام کورتی به قشر شنوایی منتقل می شوند، و رشته های عصبی وابران، که با روش مخالف کار می کنند، با شنوایی مرکزی ارتباط برقرار می کند.
سلولهای اندام کورتی به دو دسته مویی خارجی و مویی داخلی تقسیم می شوند. این دو نوع سلول به رشته های عصبی مرتبط هستند که دو عصب شنوایی را تشکیل می دهند (عصب زوج 8). سپس اطلاعات عصب شنوایی از طریق چندین هسته در ساقه مغز به مغز ارسال می شود (هسته های حلزونی، هسته فوقانیolivary ، لمنیسکوس جانبی، colliculus تحتانی و ...). این هسته ها امکان پردازش بیشتر پیام شنوایی را فراهم می کنند.
مسیرهای شنوایی علاوه بر انتقال اطلاعات صوتی، اطلاعاتی درباره فرکانس صدا، شدت و مکان صوت در فضا را به مغز ارائه می دهند.
روند پردازش صوت در مغز چگونه است؟
در واقع، گوش های ما محرک صوتی وارد شده از طریق مجاری گوش ما را به شکلی از کد عصبی که مغز می تواند رمزگشایی، پردازش و درک کند، تغییر می دهند. در اینجا 6 مرحله اساسی برای چگونگی شنیدن ما وجود دارد:
- صدا به مجرای گوش منتقل می شود و باعث حرکت پرده گوش می شود.
- پرده گوش با به وسیله صداهای مختلف مرتعش می شود.
- این ارتعاشات صوتی از طریق استخوانچه ها به حلزون گوش منتقل می شود.
- ارتعاشات صدا باعث می شود که مایع حلزون مانند امواج اقیانوس حرکت کند.
- حرکت مایعات به نوبه خود سلولهای مویی را تحریک می کند. عصب شنوایی هر سیگنال عصبی ایجاد شده توسط سلول های مویی را می گیرد.سلولهای مویی در یک انتهای حلزون گوش، فرکانس صوتی کم و سلولهای مویی در انتهای مخالف، فرکانس صوتی زیاد را انتقال می دهند.
- عصب شنوایی سیگنال ها را به مغز منتقل می کند و سپس مغز آنها را به صداهای قابل تشخیص و معنی دار ترجمه می کند.این مغز است که می شنود.
روند شنوایی ما واقعاً ما را به منظره صوتی محیط اطرافمان متصل می کند. شنوایی ما توانایی شگفت انگیزی در شناسایی و درک کمترین نشانه های صوتی را به ما ارائه می دهد. در حقیقت، مغز ما توانایی ذخیره شباهت های عصبی الگوهای صوتی مانند موسیقی، صدای افراد، صداهای خطرناک و صداهای محیطی را دارد. این شباهت ها شناخت و پردازش صداهای آشنا و ناآشنا را برای ما بسیار آسان می کند.
کاهش شنوایی زمانی اتفاق می افتد که صداهایی که معمولاً بلند هستند کمتر قابل درک شوند. این نتیجه گمراه شدن مغز ما در اثر از دست دادن قدرت شنیدن است. اطلاعات همچنین با رسیدن به مغز تحریف می شوند و کیفیت شنوایی ما را مختل می کنند.
ضربه به سر، بیماری عصبی، اختلال پزشکی یا روند پیری به سادگی، می تواند منجر به تغییراتی در توانایی مغز در پردازش موثر محرک ها شود. این موارد می تواند منجر به علائمی شود که نشان دهنده کاهش شنوایی است. این علائم ممکن است شامل بی توجهی، پاسخ های نامناسب و گیجی باشد.
در صورت بروز کم شنوایی باید به کجا مراجعه کنیم؟
وقتی شنوایی شما آنطور که باید کار می کند، سیگنال ها و اطلاعات از طریق قسمت های مختلف گوش پردازش می شوند و از عصب شنوایی به مغز می روند. هنگامی که در شنوایی خود با مشکل روبرو هستید به این صورت که در درک گفتار از فاصله های دور، یا محیط های شلوغ یا شنیدن بعضی از صداها مشکل دارید اولین قدم مراجعه به کلینیک های شنوایی سنجی و انجام تست شنوایی یا ادیومتری می باشد.
در تست ادیومتری با ارائه صدا در فرکانس و شدت های مختلف میزان کم شنوایی مشخص می شود. سپس براساس میزان و نوع کم شنوایی مشاورات لازم داده می شود به طور مثال در صورت بروز پارگی پرده گوش یا عفونت گوش ارجاع به متخصص گوش حلق بینی انجام می شود و در صورت کم شنوایی حسی عصبی مشاوره سمعک برای بیمار انجام می شود.
جدیدترین سمعک های نامریی قابل شارژ
جدیدترین سمعک های نامریی قابل شارژ محصول سال 2024 از برند سیگنیا المان می باشد. سمعک سیلک Silk آی ایکس از جدیدترین سمعک های نامریی قابل شارژ می باشد که نیاز به قالب گیری از گوش ندارد و به صورت پیش ساخته موجود می باشد. سمعک قابل شارژ اکیتو و اکتیو پرو نیز از محصولات دیگر برند سیگنیا و تولید سال 2021 می باشد.
جدیدترین سمعک های اتیکن دانمارک
جدیدترین سمعک های برند اتیکن دانمارک سمعک اینتنت Intent می باشد که تنها به صورت پشت گوشی ریک موجود است. سمعک رییل Real محصول سال 2023، سمعک زیرکن Zircon محصول سال 2023 و سمعک مور More از محصولات سال 2021 از جدیدترین و با کیفیت ترین محصولات این برند می باشند.
جدیدترین سمعک های سیگنیا المان
از جدیدترین تکنولوژی های سمعک سیگنیا که محصول سال 2024 می باشد تکنولوژی آی ایکس و تکنولوژی سال 2023 برند سیگنیا تکنولوژی ای ایکس AX می باشد. از سمعک هایی که دارای تکنولوژِی IX می باشند می توان به سمعک سیلک Silk آی ایکس، سمعک پیور Pure آی ایکس، سمعک اینزیو Insio آی ایکس، سمعک موشن Motion آی ایکس می باشند.
جدیدترین سمعک های برنافن سویس
از جدیدترین سمعک های برند برنافن سویس می توان به سمعک انکانتا Encanta محصول سال 2024 می باشد. سمعک الفا ایکس تی Alpha XT از محصولات سمعک 2022 و سمعک الفا Alpha نیز از محصولات سال 2021-2022 می باشند.
جدیدترین سمعک های فوناک سویس
از جدیدترین سمعک های برند فوناک سویس می توان به سمعک های اینفینیو Infinio و لومیتی اشاره کرد.
جدیدترین سمعک های یونیترون کانادا
از جدیدترین سمعک های برند یونیترون کانادا می توان به سمعک ویوانته Vivante از محصولات سال 2024 می باشد.
جمع بندی
سیستم شنوایی با ساختاری منظم و چندلایه، از جمعآوری صدا گرفته تا تفسیر نهایی آن در مغز، فرایندی دقیق و هماهنگ را پشت سر میگذارد. گوش مانند یک گیرنده حرفهای صوت، صدا را دریافت و به پیام عصبی تبدیل میکند و مغز آن را به شکل کلمات، موسیقی یا هر صدای آشنا بازشناسی میکند.
درک این مسیر نشان میدهد که چرا کوچکترین آسیب در هر بخش میتواند کیفیت شنیدن را تحتتأثیر قرار دهد. مراقبت از گوش، بررسیهای دورهای شنوایی و آگاهی از تغییرات احتمالی، بهترین راه برای حفظ عملکرد صحیح این سیستم ارزشمند است.
سوالات متداول درباره نحوه کارکرد سیستم شنوایی
سیستم شنوایی چگونه از یک موج ساده صوتی، یک صدا با معنی میسازد؟
فرایند شنیدن از دریافت موج صوتی توسط گوش خارجی آغاز میشود، در گوش میانی تقویت میشود، در گوش داخلی به سیگنال عصبی تبدیل میگردد و در نهایت مغز این سیگنال را به صدای قابل تشخیص تبدیل میکند. مغز است که صدا را «میشنود» و معنی میدهد.
چرا گوش داخلی مهمترین نقش را در تبدیل صدا به پیام عصبی دارد؟
گوش داخلی و بهویژه حلزون گوش، سلولهای مویی حساسی دارد که ارتعاشات صوتی را به پیام عصبی تبدیل میکنند. اگر این سلولها آسیب ببینند، حتی صدای بلند هم به درستی تفسیر نمیشود که این موضوع دلیل اصلی بسیاری از انواع کمشنوایی است.
آیا همه بخشهای گوش در شنیدن نقش یکسانی دارند؟
خیر. گوش خارجی صدا را جمع میکند، گوش میانی آن را تقویت کرده و گوش داخلی آن را به پیام عصبی تبدیل میکند. مغز نیز این پیام را تحلیل و معنیگذاری میکند. آسیب به هر بخش، کیفیت شنیدن را به شکل متفاوتی تحت تأثیر قرار میدهد.
چه چیزی باعث میشود مغز بتواند بگوید صدا از چه جهتی میآید؟
هستههای شنوایی در ساقه مغز تفاوتهای زمانی و شدت صدا را بین دو گوش مقایسه میکنند. این مقایسه به مغز کمک میکند محل دقیق منبع صوت را در فضا تشخیص دهد.
چرا برخی افراد در محیطهای شلوغ صحبت دیگران را به سختی میفهمند؟
این مشکل معمولاً از کاهش توان پردازش صدا در مغز یا افت عملکرد سلولهای مویی داخلی ناشی میشود. حتی اگر فرد صدا را بشنود، مغز قادر نیست صداهای مختلف را به خوبی از هم تفکیک کند.
رفلکس رکابی یا رفلکس صوتی چه کاربردی دارد؟
هنگامی که صدای بسیار بلند وارد گوش میشود، عضله رکابی منقبض میشود تا شدت لرزشها کاهش یابد. این عملکرد، نوعی سیستم حفاظتی طبیعی برای محافظت گوش داخلی در برابر آسیب صوتی است.
آیا فشار هوا میتواند بر شنوایی تأثیر بگذارد؟
بله. شیپور استاش وظیفه تعادل فشار دو طرف پرده گوش را دارد. اگر این مجرا بسته شود (مثل زمان سرماخوردگی یا پرواز)، صداها خفهتر شنیده میشوند و حتی درد گوش ایجاد میشود.
چرا آسیب سلولهای مویی حلزون گوش دائمی است؟
سلولهای مویی برخلاف بسیاری از سلولهای بدن قابلیت ترمیم یا بازسازی ندارند. به همین دلیل قرار گرفتن طولانیمدت در معرض صداهای بلند، پیری یا برخی داروها میتواند کمشنوایی غیرقابلبرگشت ایجاد کند.
مغز چگونه صداهای آشنا مثل صدای افراد یا موسیقی را تشخیص میدهد؟
مغز الگوهای عصبی صداها را ذخیره میکند. وقتی صدای مشابهی شنیده میشود، مغز آن را با الگوهای قبلی مقایسه کرده و به سرعت تشخیص میدهد که صدا مربوط به چه چیزی یا چه کسی است.
اگر سیستم شنوایی آسیب ببیند، چه زمانی باید به کلینیک شنواییسنجی مراجعه کرد؟
هر زمان که تشخیص گفتار سخت شود، وزوز گوش ایجاد شود، شنیدن صداهای آرام دشوار گردد یا احساس فشار و تغییر ناگهانی در شنوایی رخ دهد، مراجعه به متخصص شنواییسنج و انجام تست ادیومتری ضروری است تا نوع و میزان کمشنوایی مشخص شود.
کلینیک شنوایی سنجی و سمعک فراشنوا
ارزیابی شنوایی تمام سنین همراه با تجویز انواع سمعک های صددرصد نامریی از برندهای مختلف در این کلینیک با شرایط اقساطی(سمعک قسطی) انجام می شود. همچنین درمان وزوز گوش با جدیدترین روش های روز دنیا برای بیمارانی که از وزوز گوش رنج می برند نیز انجام می شود. انجام تست شنوایی نوزادان و کودکان با تست های ABR و OAE، انجام مانورهای درمانی سرگیجه، تهیه قالب های ضدآب و ضدصوت نیز در کلینیک شنوایی فراشنوا انجام می شود.
برای ارتباط و کسب اطلاعات بیشتر با متخصصین سمعک فراشنوا تماس حاصل فرمایید:
02188949368
02188958823
09105241071
برای مشاهده نتایج تجویز انواع سمعک و درمان های وزوز گوش به پیج فراشنوا در اینستاگرام مراجعه فرمایید:
Samak_Farashenava@
کانال علمی تلگرام مرکز فراشنوا:
https://t.me/farashenava