تنظیم سمعک کودکان و نوزادان
شنیدن اولین کلمات، واکنش به صدای لالایی مادر و حتی برگشتن به سمت صدای اسباببازیها، همگی آجرهای اولیه ساختمان رشد یک کودک هستند. اما وقتی مسیر شنوایی با چالش روبرو میشود، تنظیم دقیق سمعک دیگر صرفاً یک فرآیند کلینیکی نیست؛ بلکه یک «ماموریت حیاتی» برای نجات آینده ارتباطی کودک است.
برخلاف بزرگسالان که میتوانند به راحتی بگویند «صدا خیلی بلند است» یا «وضوح کافی ندارد»، نوزادان با چشمانشان و کودکان با رفتارهایشان حرف میزنند. به همین دلیل، تنظیم سمعک در سنین پایین، ترکیبی ظریف از تکنولوژیهای پیشرفته (مانند ارزیابی REM) و هنرِ درک دنیای کودکانه است.
در این مقاله، از پیچوخمهای علمی عبور میکنیم تا به شما بگوییم چگونه یک تنظیم هوشمندانه میتواند دنیای خاموش را به سمفونی کلمات تبدیل کند و چرا «زود شروع کردن» همیشه بهتر از «عالی شروع کردن» در ماههای بعدی است. اگر به دنبال این هستید که بدانید پشت آن دستگاههای کوچک چه جادویی برای شنوایی فرزندتان نهفته است، این مطلب نقشه راه شماست.
مهمترین عامل های شروع کم شنوایی در نوزادان
شروع کم شنوایی در نوزادان بخصوص در بدو تولد می تواند به علت های مختلفی نظیر
- زردی خون بالا یا تعویض خون
- بستری بیشتر از 5 روز در بخش مراقبت های ویژه نوزادان یا NICU
- ضربه به سر نوزاد در حین زایمان
- وزن پایین(زیر 1500 گرم)
- سابقه خانودگی کم شنوایی یا ناشنوایی
- بیماری های قبل یا حین بارداری مادر
- کمبود اکسیژن نوزاد یا خفگی نوزاد
- اوریون و یا عفونت های مکرر گوش
و ... ایجاد شود.
به دلیل اهمیت بالای شنوایی بخصوص در نوزادان انجام تست شنوایی OAE، تست ای بی ار و تست ASSR در بدو تولد انجام می شود و در صورت عدم پاسخ کودک تست های تکمیلی بیشتر تکرار می شود. تنظیم سمعک کودکان و نوزادان و تست تخصصی ABR و OAE و ASSR به صورت تخصصی در کلینیک فراشنوا با استفاده از دستگاه های پیشرفته انجام می شود.
در حین انجام تست های شنوایی نوزدان و کودکان به دلیل عدم همکاری کودک، گریه کردن، تکان خوردن و ایجاد نویزهای عضلانی از داروهای خواب آور برای خواب بودن نوزاد یا کودک استفاده می شود. همچنین از طرف دیگر به دلیل عدم همکاری کودک نمی توان از تست های ادیومتری یا نوار گوش استفاده کرد. بنابراین انجام تست شنوایی ای بی ار جهت تعیین آستانه شنوایی در این گروه سنی بسیار ضروری می باشد و نیاز به مهارت کافی در زمینه ارزیابی و تفسیر این نوع تست ها لازم است. 
.
تست شنوایی ای بی ار ABR چیست؟
تست ای بی ار چگونه انجام می شود؟ تست ABR به عنوان تست بسیار موثری در زمینه ارزیابی شنوایی نوزادان و کودکان استفاده می شود. دراین تست با استفاده از چسباندن الکترودهایی بر روی پیشانی و پشت گوش کودک و ارائه محرک های شنوایی در شدت های مختلف، پاسخ های عصب شنوایی را بدون همکاری نوزاد بدست می آوریم. تست ABR در نوزادان همانند تست ادیومتری در بزرگسالان می باشد به این صورت که در تست ای بی ار، نوزاد هیچ نقشی در پاسخ ندارد.
همچنین توجه داشته باشید به دلیل کوچک بودن یا ضعیف بودن پاسخ های عصب شنوایی نیاز به محیط ساکت(بدون نویز صوتی)، بدون نویز های برق و گوشی موبایل، بدون نویز عضله یا حرکت و بیدار بودن نوزاد یا حتی شیرخوردن در هنگام تست ای بی ار می باشد. از این رو در هنگام تست ای بی ار از داروهای خواب آور استفاده می شود.
چه دارو و شربت هایی برای انجام تست ای بی ار و خواباندن نوزاد مناسب و باید استفاده شود؟
درهنگام انجام تست ای بی ار از شربت و داروهای خواب آور که بدون عارضه برای نوزاد می باشند نظیر شربت کلرال هیدرات، استامینافون، پرومتازین و ... استفاده می شود. برخلاف تست OAE که کمتر از 1 دقیقه انجام می شود تست ای بی ار حداقل 30 دقیقه وقت نیاز دارد و به دلیل عدم همکاری کودک استفاده از داروی خواب آور و خواب عمیق ضروری است.
علت انجام هر دو تست شنوایی OAE و ABR برای نوزاد چیست؟
همانطور که قبلا گفته شد تست OAE به بررسی پاسخ های سلول های مویی در حلزون و تست ای بی ار به بررسی پاسخ های عصب شنوایی (عصب هشت) می پردازد. این دو تست به عنوان تست تکمیلی و به بررسی کل سیستم شنوایی نوزاد تا ساقه مغز می پردازد و برای ارزیابی دقیق شنوایی و تجویز و تنظیم سمعک در کودکان بسیار ضروری می باشد.
همچنین توجه داشته باشید که با انجام تنها یک تست نمی توان با اطمینان از سالم بودن سیستم شنوایی و عملکرد آن اطمینان پیدا کرد زیرا بعضی از کم شنوایی ها با تاخیر و چندماه بعد از تولد مشخص می شوند. بسیاری از خانواده ها به دلیل عدم اطلاعات کافی تنها یک تست OAE در بدو تولد انجام می دهند. گاهی تست شنوایی OAE در بدو تولد نوزدان به دلیل وجود مایع آمونیوم(مایع در رحم مادر) در گوش نوزاد پاسخ صحیح را نشان نمی دهد.
دراین موارد انجام مجدد تست شنوایی در 3 ماهگی پیشنهاد می شود و در صورت عدم پاسخ مجدد (عدم پاسخ سلول های مویی در حلزون) انجام تست ای بی ار ضروری می باشد. علاوه بر تنظیم سمعک کودکان و نوزادان تست ای بی ار یکی از معتبرترین تست های شنوایی نوزادان می باشد و برای تجویز سمعک و تنظیم سمعک می توان از ای بی ار استفاده کرد.
تا چند سالگی باید تست OAE و ABR انجام شود؟
همانطور که در بخش بالا بیان شد انجام هر دو تست شنوایی شامل تست OAE و تست ABR برای نوزاد ضروری است. در بدو تولد در بیمارستان از اکثر نوزادان تست OAE یا تست حلزون گوش انجام می شود و اکثر نوزادان به دلیل وجود مایع در گوش فاقد پاسخ نرمال یا Refer می شوند.
روند انجام تست های شنوایی برای نوزاد از بدو تولد تا 1 سالگی می باشد به این صورت که انجام تست در بدوتولد، 1 ماهگی، 3 ماهگی، 6 ماهگی و 1 سالگی می باشد. پس به ترتیب در 1 ماهگی انجام تست OAE یا حلزونی لازم است. در ادامه در 3 ماهگی انجام تست OAE و ABR پیشنهاد می شود و به ترتیب در 6 ماهگی و 1 سالگی لازم است.
توجه داشته باشید اگر نوزاد یکی از عامل های شروع کننده کم شنوایی نظیر زردی خون بالا، وزن کم و... (در ابتدا گفته شده است) را دارا باشد انجام تست ها در زمان مشخص شده و پیگیری حتی تا 3 سالگی لازم و ضروری است.
تفاوت تست شنوایی ABR و تست شنوایی ASSR چیست؟
- در تمام سطوح کم شنوایی استفاده از تست ای بی ار مناسب است به جز کم شنوایی عمیق(کم شنوایی در شدت 100 تا 120 دسی بل)
- در صورت کم شنوایی عمیق، پاسخی از تست ABR مشاهده نمی شود و نمی توان میزان کم شنوایی را تعیین کرد.
- در کم شنوایی شدید و عمیق (کم شنوایی از 80 دسی بل به بالا) استفاده از تست ASSR مناسب است.
به طور کلی می توان گفت این دو تست در واقع مکمل یکدیگر می باشند و هدف هر دوی آنها تعیین میزان کم شنوایی می باشد. از بین این دو تست، تست ABR نسبت به تست شنوایی ASSR اعتبار بیشتری دارد و بیشتر از این تست برای تخمین وضعیت شنوایی اطفال و تنظیم سمعک کودکان استفاده می شود.
بهترین نوع سمعک برای نوزادان و کودکان چیست؟
با انجام تست ای بی ار در شدت های مختلف می توان به راحتی آستانه شنوایی نوزاد را تعیین کرد و با توجه به میزان کم شنوایی کودک سمعک مناسب را انتخاب کرد (در صورت افت شنوایی زیاد انجام تست ASSR مناسب است). سوالی که بسیاری از خانواده های کودک کم شنوا در مورد سمعک کودک خود دارند:
سوال خانواده نوزاد کم شنوا:
آیا امکان استفاده از سمعک نامریی برای کودک وجود دارد؟
در تمام موارد کم شنوایی نوزادان و کودکان از سمعک های پشت گوشی با قالب نرم استفاده می شود. (استفاده از سمعک های داخل گوشی یا نامریی به دلیل کوچک بودن لاله و کانال گوش نوزاد و رشد سریع کانال گوش کودک امکان پذیر نمی باشد).
سمعک داخل گوشی را می توان در سنین بالاتر (حدودا 12 سالگی ) بعد از رشد کامل جمجمه کودک استفاده کرد. با گذشت زمان و افزایش سن کودک می توان از تست های رفتاری(تست شنوایی ادیومتری با سمعک و بدون سمعک) استفاده کرد تا میزان تقویت سمعک را در فرکانس های مختلف نشان دهد.
درپایان به خاطر داشته باشید که هیچ وقت به تنهایی نتایج یک تست شنوایی نمی تواند نشان دهنده مشکل شنوایی باشد و استفاده از مجموعه تست بهترین حالت می باشد. انجام تست های متوالی شنوایی حداقل تا 1 سالگی پیشنهاد می شود (البته والدین باید نسبت به پاسخ های شنوایی کودک هوشیار باشند).
در صورت تایید کم شنوایی با انجام چندین تست شنوایی استفاده از سمعک جدید و مناسب ضروری می باشد زیرا یک روز تاخیر در استفاده از سمعک می تواند چندین برابر سبب تاخیر در گفتار و زبان کودک شود.
جمع بندی
مسیر شنوایی کودک، یک دوی ماراتن است، نه یک سرعت کوتاه؛ و تنظیم صحیح سمعک مهمترین گامی است که در این مسیر برمیدارید. همانطور که در این مقاله بررسی کردیم، موفقیت در این راه تنها در گرو خرید مدرنترین تکنولوژیها نیست، بلکه در گرو:
-
تشخیص زودهنگام: که به مغز اجازه میدهد در زمان طلایی خود با صداها پیوند بخورد.
-
دقت در تنظیم (REM): که اطمینان میدهد صدا دقیقاً مطابق با حجم کوچک گوش کودک به پرده صماخ میرسد.
-
صبر و پایش مداوم: چرا که گوش کودک رشد میکند و نیازهای شنیداری او هر روز تغییر مییابد.
فراموش نکنید که سمعک، تنها یک ابزار است؛ اما این تخصص شنواییشناس و همراهی آگاهانه شما والدین است که به این ابزار جان میدهد. دنیای رنگارنگ صداها حق تمام کودکان است و با تنظیمات دقیق و علمی، هیچ کودکی از شنیدن نغمه زندگی جا نخواهد ماند.
سوالات اکثر بیماران در مورد خرید و تنظیم سمعک کودکان
۱. چه عواملی در دوران نوزادی خطر ابتلا به کمشنوایی را افزایش میدهند؟
عواملی نظیر زردی بالا (منجر به تعویض خون)، بستری بیش از ۵ روز در بخش NICU، وزن هنگام تولد کمتر از ۱۵۰۰ گرم، سابقه خانوادگی، کمبود اکسیژن حین زایمان و عفونتهای مکرر گوش از مهمترین دلایل بروز مشکلات شنوایی در نوزادان هستند.
۲. چرا برای نوزادان به جای نوار گوش معمولی، از تست ABR استفاده میشود؟
نوزادان توانایی همکاری در تستهای رفتاری (مانند بلند کردن دست) را ندارند. تست ABR با چسباندن الکترودهای ظریف، پاسخهای خودکار عصب شنوایی به صدا را بدون نیاز به واکنش آگاهانه کودک ثبت میکند.
۳. علت استفاده از داروهای خوابآور در زمان انجام تستهای شنوایی چیست؟
برای دقت بالای تست ABR، محیط باید کاملاً ساکت و بدن کودک بدون حرکت یا نویز عضلانی باشد. گریه یا تکان خوردن نوزاد مانع از ثبت پاسخهای ضعیف عصب میشود؛ به همین دلیل از شربتهای خوابآور ایمن (تحت نظر متخصص) استفاده میگردد.
۴. تفاوت اصلی بین دو تست شنوایی OAE و ABR در چیست؟
تست OAE سلامت سلولهای مویی داخل حلزون گوش را بررسی میکند، در حالی که تست ABR فراتر رفته و عملکرد عصب شنوایی تا ساقه مغز را ارزیابی میکند. انجام هر دو تست برای اطمینان کامل از سلامت کل سیستم شنوایی ضروری است.
۵. آیا میتوان برای کودکان از سمعکهای نامرئی یا داخلگوشی استفاده کرد؟
خیر؛ به دلیل رشد سریع مجرای گوش در سنین کودکی و کوچک بودن لاله گوش، استفاده از سمعک نامرئی امکانپذیر نیست. برای کودکان همیشه «سمعک پشتگوشی با قالب نرم» تجویز میشود که ایمنتر و قابلانعطافتر است.
۶. تا چه سنی باید تستهای دورهای شنوایی را تکرار کرد؟
روند استاندارد ارزیابی شنوایی از بدو تولد آغاز شده و در مقاطع ۱ ماهگی، ۳ ماهگی، ۶ ماهگی و ۱ سالگی تکرار میشود. در صورت وجود عوامل خطر (مانند وزن کم یا زردی)، این پیگیریها ممکن است تا ۳ سالگی ادامه یابد.
۷. چه زمانی تست ASSR به جای تست ABR پیشنهاد میشود؟
تست ABR برای اکثر سطوح کمشنوایی معتبرترین تست است، اما در موارد «کمشنوایی عمیق» (بیش از ۸۰ تا ۱۰۰ دسیبل) که پاسخ ایبیآر دریافت نمیشود، از تست ASSR به عنوان مکمل برای تعیین دقیقتر میزان باقیمانده شنوایی استفاده میشود.
۸. تأخیر در استفاده از سمعک چه عواقبی برای کودک دارد؟
هر روز تأخیر میتواند باعث عقبماندگی در رشد گفتار، کاهش سطح هوش نسبت به همسالان و اختلال در یادگیری و تحصیل شود. در واقع فرصت طلایی مغز برای یادگیری زبان با تأخیر در تجویز سمعک از دست میرود.
۹. آیا دارویی برای درمان قطعی کمشنوایی حسی-عصبی وجود دارد؟
در حال حاضر هیچ روش دارویی یا جراحی تایید شدهای برای درمان قطعی این نوع کمشنوایی در انسان وجود ندارد و تنها راه موثر برای بازگشت به دنیای صداها، استفاده از سمعک یا کاشت حلزون است.
۱۰. چرا تنظیم سمعک به روش REM در کودکان اهمیت ویژهای دارد؟
چون حجم گوش نوزاد بسیار کوچکتر از بزرگسالان است، صدا در فضای کوچک گوش آنها تقویت بیشتری مییابد. روش REM اطمینان میدهد که صدای خروجی سمعک دقیقاً متناسب با ابعاد گوش کودک تنظیم شده و به پرده گوش آسیب نمیزند.
کلینیک شنوایی و سمعک فراشنوا
تجویز و تنظیم انواع مدل های سمعک از برندهای مختلف برای تمامی رده های سنی(کودکان، بزرگسال و سالمند) همراه با شرایط پرداخت اقساط جهت خرید سمعک با کیفیت بهتر در مرکز فراشنوا انجام می شود. علاوه بر این در مواردی که بیمار قادر به مراجعه به کلینیک شنوایی نمی باشد امکان ارائه خدمات شامل تست شنوایی و تنظیم و تحویل سمعک در منزل نیز فراهم می باشد.
همچنین سمعک فراشنوا با بهره گیری از جدیدترین دستگاه های شنوایی و الکتریکی و روش های درمان وزوز گوش بر روی بیمارانی که چندین ماه یا حتی سال درگیر بیماری وزوز گوش می باشند آماده خدمات رسانی می باشد. برای ارتباط و کسب اطلاعات بیشتر با متخصصین سمعک فراشنوا تماس حاصل فرمایید: 02188949368
02188958823
09105241071
برای مشاهده نتایج تجویز انواع سمعک و درمان های وزوز گوش به پیج فراشنوا در اینستاگرام مراجعه فرمایید:
Samak_Farashenava@
کانال علمی تلگرام مرکز فراشنوا:
https://t.me/farashenava